- Почнуваме од фактите: последното FIBA младинско рангирање:
- Момчиња (Youth Boys): Македонија е на 53. место, со пад од –17 позиции (2 декември 2024).
- Девојчиња (Youth Girls): Македонија е на 94. место, со пад од –15 позиции (ист датум).
Ова лето само машката М18 настапи во А-дивизија. Завршивме 14-ти, што значи испаѓање во Б-дивизија за 2026.
2. Белград 2025: златото на Шпанија и нашето огледало
Финалето го реши тројката на Гиљермо Дел Пино во последната секунда: Шпанија 82:81 Франција – шеста титула М18.
Селектор – Марко Хусто, МВП – Иан Платтеу (Ian Platteeuw).
- Кратки белешки за клучните луѓе
- Марко Хусто — долгогодишен асистент во Леново Тенерифе со две титули во Basketball Champions League (2017, 2021) и три Интерконтинентални купа (2017, 2019, 2022), дел од младинскиот национален „синџир“ (М20 сребро 2019, злато 2022). По финалето во Белград призна дека негови блиски „веќе го исклучиле телевизорот“ пред неверојатниот пресврт.
- Иан Платтеу (Platteeuw) — 214 см центар на Ховентут Бадалона, МВП на турнирот со 10,6 поени, 6,9 скока и 3,4 асистенции во просек, во финалето 11 поени, 6 скока, 3 асистенции. Профил: модерен висок со изразен преглед и чувство за игра. Следната сезона — колеџ Davidson.
4. Нашите резултати
4.1 Група:
- Грција 55–83 (пораз)
- Србија 59–89 (пораз)
- Литванија 62–137 (пораз)
4.2 Осминафинале: Шпанија 38–92 (пораз)
4.3 Разигрување 9–16: Израел 73–85 (пораз)
4.4 Разигрување 13–16:
- Белгија 81–72 (победа)
- Бугарија 87–90 (пораз)
4.5 Пласман: 14-то место (испаѓање во Б-дивизија)
- Анализа на постигнувањата на нашата репрезентација
5.1 Методологија
Процентите и резултатите по натпревар се земени од службени извештаи. Толкувањето се води според „четирите фактори“ на Дин Оливер и стандардни мерни показатели.
Четирите фактори:
— eFG% — квалитет на шутот (вклучена е поголемата вредност на тројката).
— TOV% (стапка на изгубени топки) — колку често го губиме поседот пред шут.
— OREB% — дел од нашите промашувања што ги претвораме во офанзивни скокови (втори шанси).
— FT Rate — притисок кон кошот измерен преку изнудени лични грешки (однос слободни фрлања/шутеви од игра).
Кратко: Дин Оливер е пионер на современата кошаркарска аналитика и автор на Basketball on Paper (2004). Кај младинските натпреварувања, примероците по натпревар се мали и варијабилноста е висока.
5.2 Македонија М18 — напад: тимска слика
- Против врвните селекции имавме слаб финиш под обрачот: 2PT беа многу ниски (vs Шпанија ~22,6%, vs Србија ~27,5%, vs Литванија ~29,2%) — тешкотии при завршување против високи и физички екипи.
- Кога квалитетот беше поблиску до нашиот, нападот оживеа: vs Израел ~46,2% 2PT, vs Белгија ~40,7% 2PT, vs Бугарија ~50,0% 2PT.
- Шутот за три поена беше променлив, но пресуден во победата над Белгија (~38,1% 3PT).
- Недостаток: мал број обиди за слободни (симболични 0 обиди против Шпанија).
Што можевме да подобриме (напад): поголем FT Rate (повеќе напади кон обрач, повеќе контакт), барање втор напад преку OREB%, и зачувување на топката (понизок TOV%).
5.3 Македонија U18 — одбрана: тимска слика
- Елитните ривали реализираа многу поени под обрачот: Литванија ~71,9% 2PT, Шпанија ~59,2%, Србија ~57,5%.
- Долги негативни серии (19–0, 14–0, 13–0) — пад на концентрацијата по ротации/тајм-аут.
- Против квалитативно блиски противници бевме постабилни (Белгија ~40,7% 2PT, ~38,1% 3PT), но просторот под нашиот кош и натаму остана хроничен проблем.
Што можевме да подобриме (одбрана): поцврст прв контакт на топката, навремена внатрешна помош, подобро затворање на сопствениот кош – дефанзивен скок (DRB%) и јасни правила за транзициона одбрана („тројца назад“).
5.4 Тренд низ турнирот
Нападот во разигрувањето за пласман порасна: 73 → 81 → 87 (Израел, Белгија, Бугарија), наспроти 38–62 во првите четири натпревари — раст од околу 25 поени по натпревар.
Одбранбено, просторот под нашиот кош и понатаму остана критична зона.
- Зошто Шпанија победува „константно“ — и зошто тоа не е случајност?
6.1 Масовна, системска селекција М12–М14 кампови (Íscar), државни првенства за автономии (CESA), редовни меѓународни спаринзи.
6.2 Континуитет на натпреварување и минутажа – нова „Liga U“ (M22).
Почнува во октомври 2025, Под-22 формат. Квоти за домашни играчи. Календар без судир со сениорските лиги. Јавно финансирање и стабилна минутажа за младите.
6.3 Култура и унифицирана филозофија
Движење без топка, 4-out-1-in, читање на пик-ен-рол, човек-на-човек, измени на чувари, зонски притисок. Континуитет, потврден и на сениорско ниво.
6.4 Конкретни показатели за шпанскиот систем
Широка база, стабилен раст. Во 2023 — 411.885 лиценцирани кошаркари (+9,2%), во 2024 — 440.427 (+6,9%): основа за масовна селекција од минибаскет.
Пирамидата почнува рано — Íscar. Годишни селекциски кампови за М12–М13 (околу 60 момчиња) и женски М14 (околу 24), со меѓународни спаринзи.
Национален развоен систем. Програма поврзана со 19 регионални центри; детекција → селекција → следење → обликување. Кај девојките, клучна е улогата на „Siglo XXI“, централизиран развоен центар за женска кошарка.
Меѓународен репер. Во ANGT (јуниорската „Евролига“) шпанските клубови (Реал, Ховентут, Барселона) се врв по трофеи — мерка за квалитет на академиите.
Историски континуитет на М18. Редовно присуство во А-дивизија од 1964 — според официјални записи, стабилност на пирамидата.
„Liga U“ (Под-22). Старт октомври 2025 со квоти за домашни, усогласен календар, јавна поддршка (~15 милиони € за првите години). Цел: повеќе минутажа дома, намалување на одлив на играчи. Критичарите предупредуваат дека паралелно треба да се отвори минутажа и во првите тимови.
- И за нашите девојки — кратка рамка
Рангирањето (94-то место) бара ист пристап: повеќе контролирани регионални кампови, единствен тактички речник низ M16–M18, и минимум 20+ компетитивни натпревари годишно. - Поука за нас — конкретни чекори (12-месечен план)
- Национален филтер (М12–М16): три регионални кампови + финален национален, стандарден сет тестови и индивидуален извештај на секои 6 месеци.
- Домашен М-20 прозор за минути: минимум 20–24 натпревари, усогласени со сениорските лиги, јасни правила за настап на млади играчи.
- Единствен тактички пакет + статистички протокол: офанзивен/дефанзивен речник за сите селекции, задолжително следење на:
eFG% — квалитет на шут (вклучена вредноста на тројката).
TOV% — колку често го губиме поседот.
OREB% — втори шанси од офанзивен скок.
DRB% — контрола на дефанзивниот скок под својот кош.
FT Rate — притисок кон кошот и изнудени лични грешки.
Извештај „по натпревар“ за следење на напредокот.
- Заклучок
Победува систем, не импровизации.
Победува статистика, не „од око“.
Победува план со јасни критериуми, вертикала од М12 до сениори и минутажа што се заработува и се следи.
Континуитет, не кампања.
Мерни показатели и видео-анализа, не впечаток.
Развој на тренери и играчи, не алиби за генерации.
Јасна селекција, не случајна листа.
Четирите фактори и дисциплина, не надеж и хаос.
Ако сакаме резултат утре — работиме методично денес: селекција → развој → конкуренција → одговорност. Транспарентни правила, редовни извештаи, целни тренинзи. Кога мериме, учиме, кога учиме, напредуваме. Сè друго е краток блиц што брзо гасне.
Автор: Александар Милојевиќ. Магистер на науки од кинезиологијата и наставник со 29-годишно искуство. Поранешен FIBA-судија (4 ЕП, 2 Ф4) АБА/Евролига. Сегашен комесар за натпреварување и член на Судиската комисија на АБА.
ОД РЕДАКЦИЈАТА:
Ова е последна од серијалот колумни на Александар Милојевиќ на порталот КОШ.МК кои беа наменети пред се за едукација, како на младите кошаркари, така и на нивните родители, навивачите и сите инволвирани во македонската кошарка. Редакцијата на КОШ.МК му се заблагодарува на Милојевиќ за вложениот труд, во надеж дека во иднина повторно ќе соработуваме, во интерес на кошарката.


